Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Carlone, Carlo Innocenzo

Carlone, Carlo Innocenzo

  • Data i miejsce urodzenia: XI 1686, Scaria / Val d’Intelvi
  • Data i miejsce śmierci: 17 V 1775, Scaria / Val d’Intelvi

  • Inne zapisy nazwiska i imion: Carloni Carl Innozenz
  • Zawód: malarz
  • Miejsce zamieszkania: Pasawa ok. 1710–1714, Wiedeń 1715–1723, Praga 1727–1730, Scaria / Val d’Intelvi po 1737
  • Miejsca działalności: Ansbach, Bergamo, Brühl, Como, Ludwigsburg, Monza, Pasawa, Praga, Scaria / Val d’Intelvi, Wiedeń, Wrocław

Już od końca XVI wieku członkowie rodziny Carlonich cieszyli się sławą jako budowniczowie, architekci, sztukatorzy oraz malarze. W pierwszej połowie XVII wieku znaczna część z nich realizowała zlecenia na terenie południowej Bawarii, Austrii i Niemiec. Również ojciec Carlo Carloniego, Giovanni Battista, architekt i sztukator, pracował w Pasawie jako kierownik odbudowy tamtejszej katedry zniszczonej przez pożar w 1680 roku, a jego brat, Diego Francesco, był rzeźbiarzem i sztukatorem. Carlo Innocenzo urodził się w Scarii, jednak już jako dziecko podróżował z rodziną na północ od Alp. Freskant miał ustalony rytm pracy – miesiące letnie spędzał na terenie Monarchii Habsburskiej, natomiast w miesiącach zimowych wracał do ojczyzny. Pod koniec życia Carlone wrócił do swojego rodzinnego miasta, gdzie zmarł w wieku 89 lat.


Dzieła freskowe na Śląsku

Inne dzieła

- Ludwigsburg,
Kaplica pałacowa, dekoracja freskowa i malowidło w ołtarzu głównym, Gloryfikacja Trójcy Świętej, 1718–1721,
Galeria przodków, dekoracja freskowa sklepienia, 1730–1733,
- Linz Landhaus, Gloryfikacja rodu Daun, 1717 ( z kwadraturzystą Francesco Massentą), niezachowane,
- Wiedeń,
Pałac Hetzendorf, dekoracja freskowa, około 1716,
Górny Belweder, dekoracja freskowa sali marmurowej, Apoteoza księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, około 1716 (z kwadraturzystą Marcantonio Chairinim), dekoracja freskowa sklepień w salach reprezentacyjnych i kaplicy, 1721,
Kościół pw. św. Michała Archanioła, dekoracja freskowa kaplicy pw. św. Pawła, 1721,
- Stadl-Paura, Sanktuarium pw. Trójcy Świętej, 1719–1723 (z kwadraturzystą Francesco Massentą),
- Groß Siegharts, kościół pw. św. Jana Chrzciciela, dekoracja freskowa sklepień, 1727,
- Schoßhof, dekoracja freskowa kaplicy pałacowej,
- Praga, Pałac Clam-Gallas, dekoracja freskowa dwóch sal, 1727,
- Mello, kościół pw. św. Fidelisa, dekoracja freskowa prezbiterium, (z Giuseppe Vignoli), lata 20. XVIII wieku,
- Pałac Heinsheim, plafon, Herkules na rozdrożu, 1731,
- Ansbach, pałac Margrabiów von Brandenburg-Ansbach, sala reprezentacyjna, dekoracja freskowa, Alegoria dobrych rządów margrabiego Carla Wilhelma Friedricha von Ansbach, 1733/1734,
- Monza, katedra pw. św. Jana Chrzciciela, dekoracja freskowa naw bocznych (z kwadraturzystą Giacomo),
- Tagliuno, kościół pw. św. Piotra, dekoracja freskowa sklepień (z sztukatorem Muzio Camuzzim), 1745–1747,
- Bergamo,
Kościół pw. św. Antoniego (obecnie św. Rity), dekoracja freskowa sklepień, 1747,
Kościół pw. św. Michała Archanioła, dekoracja freskowa sklepień, 1757,
Katedra pw. św. Alexandra, dekoracja freskowa kopuły, 1762,
- Montirone, Villa Lechi, sale reprezentacyjne, dekoracja freskowa sklepienia, Triumf Rozumu, iluzjonistyczne dekoracje ścian, 1745,
- Mediolan, pałac Gallarati Scotti, dekoracja freskowa, lata 40. XVIII wieku,
- Brühl, pałac Augustusburg, jadalnia i Sala Muzyczna, dekoracja freskowa sklepień, po 1737, Sala Ogrodowa, Galeria Przodków, klatka schodowa, dekoracja freskowa sklepień, około 1747–1750,
- Brescia, pałac Gaifami, dekoracja freskowa sklepień sal i klatki schodowej, 1753,
- Orzivecchi, kościół parafialny Matki Bożej Anielskiej, dekoracja freskowa, Sceny z życia św. Piotra, 1755,
- Fraine, kościół pw. św. Wawrzyńca, dekoracja freskowa, Sceny z życia św. Wawrzyńca, 1758,
- Gianico, Sanktuarium Matki Bożej, dekoracja freskowa, Sceny z życia Marii, 1758,
- Asti, katedra pw. Wniebowzięcia NMP, dekoracja freskowa, (z Gaetano Perego), 1773.

Autor noty: Emilia Kłoda

Już w wieku 11 lat malarz wraz z ojcem wyjechał do Ratyzbony, aby uczyć się sztukatorstwa oraz języka niemieckiego. Jego ojciec szybko zauważył malarski talent chłopca i wysłał go na naukę do warsztatu Giulio Quaglio Młodszego (1667–1751). Na początku XVIII wieku Carlone miał pomagać Quaglio w wykonywaniu fresków, np. w Wenecji czy w katedrze pw. św. Mikołaja w Ljubljanie. Niektórzy badacze wskazują także inne miejsca edukacji Carloniego: freskant miał szkolić się w Accademia del nudo w Wenecji, w warsztacie Francesco Trevisaniego w Rzymie i u Charlesa Poersona w Akademii Francuskiej. Jednakże są to hipotezy bez potwierdzenia źródłowego. Około 1710 roku Carlone wyjechał do Pasawy i rozpoczął samodzielną karierę malarską. Przed 1713 rokiem uzyskał tytuł nadwornego freskanta na dworze pasawskich biskupów. Przez całe życie artysta realizował zlecenia dla znamienitych dworów ówczesnej Europy.

Sposób malowania Carloniego był brawurowy z wyraźnie widocznymi, energicznymi pociągnięciami pędzla. Jego freski łączą świetne budowanie iluzji głębi przestrzeni i fikcyjnej architektury z dynamiczną kompozycją. We wczesnych pracach malarza można odnaleźć wpływy jego mistrza, Giulia Quaglia Młodszego, oraz formy przejęte z późnobarokowych rozwiązań z Rzymu, Lombardii i Bolonii. Ekspresja i patos obecne w jego dziełach z pierwszej tercji XVIII wieku powoli ustępują na rzecz rokokowej elegancji i jasnej palety barwnej. Dzieła Carloniego z 2 połowy XVIII wieku cechuje stonowana gama barwna, pełna róży, brązów i jasnych błękitów. W jego twórczości coraz częściej zamiast iluzjonistycznej kwadratury pojawiają się przedstawienia w stiukowych ramach z ornamentem rokokowym.


Księżna Eleonora Barbara von Liechtenstein, hrabia Wirich Philipp von Daun, książę Eugeniusz Sabaudzki, biskup Wrocławski i elektor trewirski Franciszek Ludwik von der Pfalz-Neuburg, książę Eberhard Ludwig von Württemberg, elektor Clemens August von Köln, margrabiowie von Brandenburg-Ansbach.

A. Schultz, Untersuchungen zur Geschichte ser Schlesischen Maler (1500–1800), Breslau 1882, s. 35; 

H. Tietze, Carlone, Carlo, [w:] Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von Antike bis zur Gegenwart, red. U. Thieme, F. Becker, t. 6, Leipzig 1912, s. 5–6; 

J. Drobek, G. Grundmann, Schlesische Barockfresken und ihre Instandsetzung, [w:] Kunst- und Denkmalpflege in Schlesien. 2. Veröffetlichung. Niederschlesien, Breslau-Lissa 1939, s. 140–156, s. 143–144; 

O. Benesch, Carlone's Frescoes of the Evangelists and Fathers of the Church in the Chapel of the Electors at Breslau, „Gazette des Beaux-Artes”, 21 (1947), s. 39–46; 

K. Garas, Carlo Carlone und die Deckenmalerei in Wien am Anfang des 18. Jahrhunderts, „Acta Historiae Atrium”, 8 (1962), s. 261–277; 

S. Mossakowski, Kaplica elektorska przy katedrze we Wrocławiu, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace z Historii Sztuki”, 1 (1962), s. 195–221; 

K. Degen, Die Bau und Kunstdenkmäler des Landkreises Breslau, Frankfurt am Mein 1965 („Bau- und Kunstdenkmäler des deutschen Ostens”, Seria C, "Schlesien", red. G. Grundmann, 1), s. 16; 

G. Grundmann, Barockfresken in Breslau, Frankfurt am Main 1967 („Bau- und Kunstdenkmäler des deutschen Ostens”, Seria C, "Schlesien", red. G. Grundmann, 3), s. 44–47; 

A. Barigozzi Brini, K. Garas, Carlo Innocenzo Carloni, Milano 1967; 

[b.a] Carlone, Carlo, [w:] Allgemeines Künstlerlexikon. Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker, t. 16, München 1997, s. 450; 

S. A. Colombo, S. Coppa, I Carloni di Scaria, Lugano 1997; 

E. Małachowicz, Katedra wrocławska. Dzieje i architektura, Wrocław 2002, s. 93–94; 

P. Preiss, Carlo Innocenzo Carlone a jeho činnost v Čechách, [w:] Baroko v Itálii – baroko v Čechách, red. V. Herold, J. Pánek, Praha 2003, s. 577–588; 

W. Prochaska ...von Fürsten, Prälaten und andere Standpersonen hatte er öfters großmüthige Bezahlung...erhalten... Der Freskant Carlo Innocenzo Carlone (1686–1775) als Maler der fürstlichen Glorie, [w:] Reiselust & Kunstgenuss. Barockes Böhmen, Mähren und Österreich, red. F. Polleroß, Passau 2004, s. 103–118.