Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Schöpf, Johann Adam

Schöpf, Johann Adam

  • Data i miejsce chrztu: 24 XII 1702, Stadtamhof
  • Data i miejsce śmierci: 10 I 1772, Eggenburg

  • Inne zapisy nazwiska i imion: Schöpff, von Schöpf
  • Zawód: malarz
  • Miejsce zamieszkania: Praga 1724–1743, Monachium 1743–1744, Bonn 1744–1755, Geieselbullach 1755–1761, Eggenburg 1761–1772
  • Miejsca działalności: Beuern, Biała Góra, Bonn, Brühl, Czeskie Budziejowice, Eggenburg, Fürstenfeldbrück, Geieselbullach, Gotteszell, Houthem, Lubomierz, Mallersdorf, Monachium, Praga, Straubing, Sünching, Unterschweinbach, Zapfendorf

Urodzony w Stadtamhof koło Ratyzbony i ochrzczony 24 XII 1702 roku, jego ojcem był meblarz i rzeźbiarz, Jacob Schöpf, 12 I 1727 roku ożenił się w Pradze z Rosalią Josefą Seifrid, 7 VII 1729 roku uzyskał prawa miejskie Starego Miasta w Pradze, pod koniec stycznia 1743 roku trafił na 2 miesiące do więzienia w Erblanden za krytykę cesarzowej Marii Teresy, 2 IV 1743 roku z nakazu cesarzowej został wydalony z Pragi i powrócił wraz z rodziną do Bawarii, gdzie osiadł w Monachium, w 1744 roku wyjechał do Bonn, w listopadzie 1749 roku kupił nieruchomość w centrum Bonn, w 1755 roku kupił zamek w Geiselbullach, 4 II 1757 roku otrzymał tytuł szlachecki, pod koniec życia przeniósł się z żoną do Eggenburga, gdzie mieszkał jego syn, wikariusz Josef Ignaz Schöpf, tam 14 III 1770 zmarła jego żona oraz on sam 10 I 1772 roku.


Dzieła freskowe na Śląsku

Inne dzieła

- Gotteszell, kościół klasztorny Cystersów pw. św. Anny, dekoracja freskowa (razem z Josephem Antonem Merzem), 1728–1729,
- Praga-Biała Góra, założenie pielgrzymkowe, dekoracja freskowa na sklepieniu kaplicy pw. św. Hilarego, 1728,
- Czeskie Budziejowice, kościół parafialny pw. św. Mikołaja, kaplica pw. Męki Pańskiej, dekoracja freskowa, 1729,
- Czeskie Budziejowice, ratusz, dekoracja freskowa, 1729,
- Straubing, kościół parafialny pw. św. Jakuba i św. Tiburtiusa, dekoracja freskowa, 1738,
- Praga-Hradczany, Loreta, kościół pielgrzymkowy, dekoracja freskowa, 1741–1742,
- Zapfendorf, kaplica pw. św. Walentego, dekoracja freskowa, 1744,
- Mallersdorf, kościół klasztorny Benedyktynów pw. św. Jana Ewangelisty, dekoracja freskowa, 1747,
- Brühl, zamek Augustusburg, kaplica pw. Ducha Świętego, dekoracja freskowa, 1745 lub 1750,
- Münster, kościół parafialny pw. św. Klemensa, dekoracja freskowa, 1750,
- Houthem, kościół parafialny pw. św. Gerlacha, dekoracja freskowa, 1751,
- Bonn, Kalwaria, kościół pielgrzymkowy, dekoracja freskowa, 1751–1752,
- Bonn, Kalwaria, kaplica Świętych Schodów, dekoracja freskowa, 1751–1752,
- Unterschweinbach, kościół filialny pw. Wniebowzięcia NMP, dekoracja freskowa, 1757,
- Beuern, kościół parafialny pw. św. Michała, dekoracja freskowa, 1759,
- Sünching, kaplica zamkowa, dekoracja freskowa, 1760,
- Eggenburg, kaplica pw. św. Jana Nepomucena, dekoracja freskowa.

Autor noty: Andrzej Kozieł

Kształcił się w Straubing w pracowniach Josepha Antona Merza oraz Johanna Karla von Relfelda, 2 VI 1726 roku został członkiem staromiejskiego cechu malarzy w Pradze i rozpoczął samodzielną działalność artystyczną, od 1743 roku pracował w Monachium, w latach 1744–1753 pełnił funkcję nadwornego malarza Klemensa Augusta von Wittelsbacha, elektora i arcybiskupa Kolonii, pod koniec życia pracował w Eggenburgu, jego uczniami byli, m.in. Johann Karl Kovář i własny syn, Johann Nepomuk.

Malował obrazy ołtarzowe i portrety, jednak najbardziej ceniony był za dekoracje freskowe, w których się specjalizował i na które otrzymywał najwięcej zamówień, był mistrzem malarstwa kwadraturowego, do którego wzorce czerpał z traktatu Andrei Pozza, w swych malowidłach freskowych często imitował sztukatorskie dekoracje, a zwłaszcza rzeźby puttów i aniołów, często także stosował medalionowe przedstawienia, które malował w technice en grisaille, jego dekoracje freskowe charakteryzują się świetlistą kolorystyką, w której dominują ugry i czerwienie, tylko gdzieniegdzie ożywiane plamami błękitu i zieleni, na jego twórczość największy wpływ wywarli: Cosmas Damian Asam, Felix Anton Scheffler, Wenzel Lorenz Reiner i Carlo Carlone.

Pracował głównie dla fundatorów z kręgu Kościoła katolickiego i to zarówno duchowieństwa zakonnego, jak – przykładowo – benedyktyni z Břevnova czy benedyktynki z Lubomierza, jak i diecezjalnego, jak Klemens August von Wittelsbach, elektor i arcybiskup Kolonii, wykonywał także prace malarskie dla świeckich zleceniodawców, jak Rada Miejska Czeskich Budziejowic.

N. Lieb, Schöpf, Johann Adam, [w:] Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler vor der Antike bis zur Gegenwart, red. Ulrich Thieme, Felix Becker, t. 30, Leipzig 1931, s. 234; 

O.J. Blažíček, Rokoko a konec baroku w Čechách, Praha 1948, s. 35–36; 

J. Bachmiński, Gryfów, Gryf, Lubomierz, Wrocław 1964, s. 161; 

H. Grüger, Schlesisches Klosterbuch. Liebenthal. Benediktinerinnenkloser, „Jahrbuch des Schlesischen Friedrich – Wilhelms – Universität zu Breslau“, 27 (1986), s. 1–17, s. 12; 

P. Preiss, Malířství vrcholného baroka v Čechách, [w:] Dějiny českého výtvarného umění. Od počátků renesance do závěru baroka, red. J. Dvorský, t. 2, cz. 2, Praha 1989, s. 540–610; 

M. Iwanek, W. Kapałczyński, D. Komorowska, J. Korzeń, W. Siemiński, Lubomierz. Dzieje, dzień dzisiejszy, szanse, Jelenia Góra 1991, s. 61; 

Ch. Riedl, Johann Adam Schöpf (1702–1772). Maler in Bayern, Böhmen und Kurköln. Leben und Werk, „Jahresbericht des Historischen Vereins für Straubing und Umgebung“, 93 (1991), s. 123–372; 

H. Bauer, B. Rupprecht, Corpus der Barocken Deckenmalerei in Deutschland, t. 5: Freistaat Bayern, Regierungsbezirk Oberbayern, Landkreis Dachau, München 1996, s. 58–59, 86, 192–193; 

Zabytki sztuki w Polsce – Śląsk, red. E. Badstübner, D. Popp, A. Tomaszewski, D. von Winterfeld, Warszawa 2006, s. 526–527; 

M. Swoboda, Dekoracja freskowa kościoła pw. Wniebowzięcia NMP i św. Maternusa w Lubomierzu, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr. hab. Andrzeja Kozieła, Wrocław 2011 [mps w Bibliotece Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego], s. 71–79; 

A. Kozieł, Czy w Jeleniej Górze istniało w epoce baroku środowisko malarzy?, [w:] Wokół Karkonoszy i Gór Izerskich. Sztuka baroku na śląsko-czesko-łużyckim pograniczu, red. A. Kozieł, Jelenia Góra 2012, s. 111–122, s. 115–116.