Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Jelenia Góra, kaplica pw. św. Anny

Malowidło freskowe w kaplicy pw. św. Anny w Jeleniej Górze zostało ufundowane przez miejscowych jezuitów w czasie trwającej w latach 1709–1715 barokowej przebudowy świątyni. Autorem tej dekoracji był jeleniogórski malarz cechowy, Johann Jacob Robert, na co wskazują analogie formalne z innymi dziełami artysty.

Zdobiąca wschodnią ścianę kaplicy dekoracja freskowa składa się z iluzjonistycznego przedstawienia jednokondygnacyjnej architektonicznej nastawy ołtarzowej z obrazem Świętej Rodziny w centralnym polu. W centrum kompozycji obrazu – niemalże identycznej jak w obrazie olejnym Roberta Święta Rodzina w kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP w Wojanowie – znajduje się Maria z Dzieciątkiem na kolanach. Po prawej stronie ukazano św. Annę wręczającą dziecku kwiat. Za Marią stoi św. Józef wskazujący lewą ręką na niebiosa, św. Annie towarzyszy z kolei św. Joachim. Cała scena rozgrywa się na tle prostej architektury i nieba. Ponad architektoniczną nastawą ołtarzową przedstawiono Boga Ojca z dwoma aniołami z palmami w rękach wśród obłoków i główek anielskich, przyglądającego się z wysokości niebios ziemskiej scenie poniżej. Pierwotnie dekorację freskową uzupełniał rzeczywisty ołtarz, z którego zachowały się jedynie dwie figury św. Jana oraz Marii.

Temat malowidła stanowi rozwinięcie wezwania kaplicy, poświęconej św. Annie. Przedstawia bowiem nie tylko matkę Marii, lecz całą Świętą Rodzinę. Znaczenie głównej sceny potwierdza inskrypcja umieszczona w zwieńczeniu ołtarza: Salve / Parens Sanctissima / Sacro Beata coniuge / Sacratiore Filia / Nepote Sacratissimo. Na szczególną uwagę zasługuje iluzjonistyczne retabulum ołtarzowe o dwóch kolumnach z przerwanym belkowaniem, którego źródeł formalnych należy szukać w popularnym traktacie Andrei Pozza Perspectiva Pictorum atque Architectorum. Za wzór dla jeleniogórskiej dekoracji posłużyły dwie ilustracje z dzieła jezuity z projektami ołtarzy: Zwiastowania NMP dla kościoła San Ignazio w Rzymie oraz św. Ignacego dla rzymskiej świątyni Il Gesù.

Dekoracja malarska kaplicy pw. św. Anny powstała na potrzeby praktyk dewocyjnych mieszkańców Jeleniej Góry i stanowi ciekawy przykład iluzjonistycznego retabulum ołtarzowego o włoskiej proweniencji. Jest to jedyne znane nam dzieło freskowe autorstwa Roberta.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Jelenia Gora, kaplica pw. sw. Anny

Kaplica pw. św. Anny w Jeleniej Górze została wybudowana w miejscu wzniesionej w XV wieku bastei, będącej częścią murów miejskich. Konsekrowana w 1514 roku świątynia została spalona w 1634 roku i odbudowana w latach 1709–1715. Fundatorami odbudowy kaplicy byli miejscowi jezuici, którzy do kierowania pracami budowlanymi zatrudnili jeleniogórskiego budowniczego Kaspara Jentscha. Nad portalem widnieje napis informujący o dacie konsekracji świątyni, która miała miejsce 26 VII 1716 roku.

Z czasów barokowej przebudowy kaplicy pochodzą duże okna, doskonale oświetlające salowe wnętrze, w którym na szczególną uwagę zasługuje pochodząca z XVIII wieku ambona z malowidłami przestawiającymi świętych Piotra, Jana Chrzciciela i Marię Magdalenę oraz iluzjonistyczna nastawa ołtarzowa na ścianie wschodniej. Jeleniogórska kaplica pw. św. Anny jest rzadkim na Śląsku przykładem ,,kaplicy bramnej” z zachowaną cylindryczną wieżą i otworami kluczowymi w murze świadczącymi o jej pierwotnie obronnym przeznaczeniu.