Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Wrocław, kaplica pw. Najświętszego Sakramentu przy kościele katedralnym pw. św. Jana Chrzciciela

Dekoracja freskowa kaplicy pw. Najświętszego Sakramentu zwanej Elektorską przy kościele katedralnym pw. św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu powstała między 1721 a 1723 rokiem z fundacji wrocławskiego biskupa, Franciszka Ludwika von der Pfalz-Neuburg. Autorem monumentalnych fresków jest sprowadzony do Wrocławia z Wiednia włoski artysta Carlo Innocenzo Carlone. Jego autorstwo potwierdzają przekazy źródłowe oraz zachowane olejne szkice do niektórych wrocławskich malowideł.

Dekoracja freskowa kaplicy pokrywa sklepienie kopuły, latarni oraz powierzchnię czterech pendentywów. Malowidło w latarni ukazuje imię Jahwe otoczone promienistą glorią, freski kopuły przedstawiają rozbudowaną scenę Strącenia zbuntowanych aniołów na tle złotych, stiukowych kasetonów, a na pendentywach zobrazowani zostali Ojcowie Kościoła i Ewangeliści. Ukazana na sklepieniu kopuły scena ma swoje źródło w Apokalipsie św. Jana i stanowi główny element kontrreformacyjnego w swojej wymowie programu ideowego wystroju wnętrza kaplicy, którego pomysłodawcą zapewne był sam biskup Franciszek Ludwik.

Malowidła freskowe kaplicy Elektorskiej stanowią znakomity przykład malarstwa iluzjonistycznego, a sam pomysł przedstawienia sceny Strącenia zbuntowanych aniołów na tle kasetonowego sklepienia wyszedł prawdopodobnie od samego architekta kaplicy, Johanna Bernharda Fischera von Erlach. Carlone we współpracy ze sztukatorem Santinem Bussim umiejętnie zrealizował ten koncept, a tworząc przedstawienie freskowe na sklepieniu kopuły najprawdopodobniej inspirował się obrazem weneckiego malarza Sebastiana Ricciego Upadek zbuntowanych aniołów z 1720 roku. Nie był to jednak jedyny pierwowzór dla tego malowidła, bowiem wykazuje ono podobieństwo także do obrazu Michaela Willmanna Strącenie zbuntowanych aniołów w kościele parafialnym pw. św. Michała Archanioła w Litvinovie (1693–1694). Wszystkim tym inspiracjom Carlone nadał jednak nową oryginalną formułę, w której malarskie środki budowania iluzji zostały rozszerzone o wykorzystanie plastycznej dekoracji ze stiuku.

Dekoracja malarska kaplicy Elektorskiej jest jedynym dziełem Carlonego na Śląsku. Choć ma niewielkie rozmiary i jest tylko częścią całościowego wystroju wnętrza kaplicy, który został podporządkowany architekturze, to jednak z całą pewnością można zaliczyć ją do wybitnych realizacji freskowych na terenie Środkowej Europy.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Wroclaw, kaplica Elektorska

Kaplica pw. Najświętszego Sakramentu zwana Elektorską we Wrocławiu, przylega do północno-wschodniego przęsła ambitu katedry wrocławskiej, stanowiąc odpowiednik leżącej po stronie południowo-wschodniej kaplicy pw. św. Elżbiety. Nazwę budowla zawdzięcza swojemu fundatorowi – biskupowi wrocławskiemu i elektorowi trewirskiemu, Franciszkowi Ludwikowi von der Pfalz-Neuburg. Projektantem wznoszonej w latach 1716–1724 kaplicy był sławny wiedeński architekt, Johann Bernhard Fischer von Erlach. Jednonawowe wnętrze świątyni grobowej fundatora przykryte kopułą na planie elipsy zachowało oryginalne wyposażenie ze znakomitą rzeźbiarską i malarską dekoracją. Kaplica Elektorska stanowi unikatowy na Śląsku przykład architektury w formach wiedeńskiego baroku i jest jedną z najbardziej reprezentacyjnych budowli środkowoeuropejskiej architektury XVIII wieku.