Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Lubomierz, kaplica pw. św. Jana Nepomucena; kaplica pw. Matki Boskiej Szkaplerznej

Dekoracja freskowa na sklepieniach połączonych kaplic: pw. św. Jana Nepomucena oraz Matki Boskiej Szkaplerznej przy kościele klasztornym Benedyktynek w Lubomierzu została wykonana przez czynnego na terenie Czech bawarskiego freskanta, Johanna Adama Schöpfa, o czym świadczy umieszczona w południowo-zachodnim narożniku kaplicy pw. św. Jana Nepomucena sygnatura artysty. Choć nie znamy dokładnej daty powstania tego dzieła, to jednak możemy przyjąć, iż nastąpiło to wkrótce po 1730 roku, a fundatorką była miejscowa opatka Marta Tanner.

Program ikonograficzny lubomierskich malowideł jest ściśle związany z funkcją i wezwaniami obu kaplic. W przeznaczonej na miejsce dla konfesjonału kaplicy pw. św. Jana Nepomucena, patrona szczerej spowiedzi, na centralnej partii sklepienia ukazany został wizerunek Trójcy Świętej a dookoła niego cztery monochromatyczne medaliony z przedstawieniami scen z legendy świętego: Narodziny, Św. Jan Nepomucen zostaje kanonikiem, Rozmowa z królem Wacławem IV i Męczeństwo. Natomiast w kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej, która powstała na potrzeby lubomierskiego bractwa szkaplerznego, wykonane zostały malowidła ukazujące w centralnym plafonie Matkę Boską z Dzieciątkiem przekazującą szkaplerz otaczającym ją aniołom, a w narożnych medalionach pary puttów trzymające symbole wybranych siedmiu wezwań z Litanii Loretańskiej.

Tworząc dekorację freskową w lubomierskich kaplicach Schöpf wzorował się na malowidłach freskowych autorstwa znakomitego czeskiego freskanta, Wenzela Lorenza Reinera: w kościele pw. św. Jana Nepomucena w Pradze na Hradczanach (1727) oraz w świątyni klasztornej Cystersów w Oseku (1714–1719). Natomiast przedstawienia scen z legendy św. Jana Nepomucena Schöpf przejął z odpowiednich ilustracji do popularnego dzieła Bohuslava Balbína Vita S. Joannis Nepomuceni (1730). Bawarski artysta jednak nie powtarzał niewolniczo malarskich i graficznych pierwowzorów, lecz je twórczo modyfikował nadając tworzonym przez siebie malowidłom własną stylistykę.

Dekoracja malarska dwóch lubomierskich kaplic jest jedynym znanym nam dziełem Schöpfa na Śląsku. Wprawdzie różni je tematyka i organizacja malowideł na powierzchni sklepień, to jednak pod względem artystycznym tworzą one jedną całość i stanowią popis twórczych możliwości bawarskiego freskanta. Choć Schöpf najprawdopodobniej krótko przebywał w Lubomierzu a jego dzieło ma kameralny charakter, to jednak ściągnięcie czynnego w Pradze twórcy do prowincjonalnego Lubomierza należy postrzegać jako wielki sukces opatki Tanner.

 

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Lubomierz, kaplice pw. sw. Jana Nepomucena i Matki Boskiej Szkaplerznej

Kaplice pw. św. Jana Nepomucena i Matki Boskiej Szkaplerznej zostały dobudowane od północy do prezbiterium kościoła klasztornego Benedyktynek pw. św. Maternusa i Wniebowzięcia NMP w Lubomierzu. W 1725 roku miejscowa opatka, Marta Tanner, wydała zgodę na wzniesienie przy prezbiterium starego kościoła nowej kaplicy, która miała służyć miejscowemu bractwu szkaplerznemu. Powstały wówczas nakryte sklepieniami żaglastymi i połączone wielka arkadą dwa jednoprzestrzenne wnętrza: bardziej przestronne i wyższe kaplicy pw. Matki Boskiej Szkaplerznej oraz podłużne i niższe kaplicy pw. św. Jana Nepomucena. Pod względem architektonicznym i funkcjonalnym tworzyły one jedną całość będąc swego rodzaju „świątynią” bractwa szkaplerznego. Dlatego też gdy w 1726 roku przystąpiono do rozbiórki starego kościoła i budowy nowej świątyni, to zachowano stare prezbiterium razem z przylegającymi do niego dwoma kaplicami, które po 1730 roku otrzymały bogatą dekorację freskową.