Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Lubomierz, kościół klasztorny Benedyktynek pw. Wniebowzięcia NMP i św. Maternusa

Dekoracja freskowa w kościele klasztornym Benedyktynek w Lubomierzu powstała w 1730 roku na zlecenie opatki Marty Tanner. Choć autorstwo malowideł przez długi czas było łączone z wnukiem Michaela Willmanna, Georgiem Wilhelmem Neunhertzem, to jednak zachowana sygnatura nie pozostawia wątpliwości, iż dzieło to wykonał jeleniogórski mistrz cechowy, Conrad Maximilian Jäger.

Program ikonograficzny lubomierskich malowideł freskowych jest związany z pielgrzymkową funkcją nowowzniesionego kościoła klasztornego, który został zaplanowany jako sanktuarium Matki Boskiej Wniebowziętej. Stąd też tematyka freskowych przedstawień odnosiła się do modlitwy różańcowej a poszczególne przedstawienia ilustrowały jej tajemnice. Części chwalebnej miały zostać poświęcone malowidła na sklepieniu nawy, radosne tajemnice różańca miały ilustrować przedstawienia na sklepieniach empor, natomiast malowidła na sklepieniach kaplic bocznych miały się odnosić do bolesnych tajemnic różańca. Całość programu ikonograficznego świątyni dopełniały malowidła Chrztu Chrystusa na sklepieniu baptysterium, Wypędzenia przekupniów z świątyni na sklepieniu kruchty oraz całopostaciowe przedstawienia świętych, które umieszczono w narożnikach malowideł freskowych na sklepieniu nawy.

Tworząc dekorację freskową na sklepieniach empor i kaplic bocznych Jäger zastosował najprostszy typ przedstawień quadro riportato. Jedynie w malowidłach na sklepieniach trzech przęseł nawy artysta próbował wzbogacić figuralne przedstawienia o elementy iluzjonistycznej architektury. Robił to jednak w sposób świadczący o całkowitej nieznajomości zasad malarstwa kwadraturowego, bowiem malowana architektura w żadnym stopniu nie jest kontynuacją rzeczywistej architektury kościelnego wnętrza. Podobna nieudolność cechuje także sposób, w jaki Jäger komponował poszczególne przedstawienia freskowe. Zdecydowana większość z nich powstała bowiem w oparciu o wykorzystanie graficznych i malarskich pierwowzorów głównie z twórczości Michaela Willmanna. Jednakże kopiując graficzne pierwowzory malarz deformował wzorcowe konstrukcje przestrzenne i wydłużał poszczególne postaci, przez co jego przedstawienia uzyskały specyficzny rys rustykalności i ekspresji.

Dekoracja freskowa w kościele klasztornym Benedyktynek w Lubomierzu to dzieło bez wątpienia unikatowe. Wyróżnia je nie tylko wielka skala i różańcowy program ikonograficzny, lecz także specyficzne wartości formalne, będące efektem tego, że lubomierskie freski zostały wykonane przez miejscowego malarza, który najprawdopodobniej nie był wykształconym freskantem.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Lubomierz, kosciol klasztorny Benedyktynek

Kościół klasztorny Benedyktynek pw. św. Maternusa i Wniebowzięcia NMP w Lubomierzu został wzniesiony w latach 1726–1730 z inicjatywy miejscowej opatki, Marty Tanner. Nowy barokowy kościół powstał na miejscu wcześniejszej świątyni, która była niszczona przez kolejne pożary z 1687, 1688 i 1723 roku. Ze starego kościoła pozostawiono prezbiterium wraz z przyległymi do niego kaplicami, do których dobudowano nowy obszerny korpus nawowy w typie hali emporowej z bezwieżową fasadą od strony wschodniej. Niestety, autor projektu nowego kościoła jest nieznany. Wiadomo jedynie, że budowę prowadził legnicki architekt, Johann Jacob Scheerhofer. Nie ulega jednak wątpliwości, iż lubomierska świątynia była ściśle wzorowana na wówczas awangardowym kościele pw. św. Mikołaja na Malej Stranie w Pradze (1702–1711), który został zaprojektowany przez Christopha Dientzenhofera. Pozwala to przypuszczać, iż projekt nowego kościoła w Lubomierzu mógł powstać w pracowni syna Christopha Dientzenhofera, Kiliana Ignaza, który kontynuował architektoniczną twórczość swego ojca. Konsekracja nowej świątyni miała miejsce 8 X 1730 roku, jednak prace nad w większości zachowanym do dzisiaj barokowym wyposażeniem trwały aż do 1736 roku. Kościół w Lubomierzu jest jednym z najlepszych na Śląsku przykładów recepcji nurtu dynamicznej architektury czeskiego baroku.