Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Krzeszów, kościół opacki pw. Łaski NMP

Dekoracja freskowa we wnętrzu kościoła opackiego pw. Łaski NMP w Krzeszowie powstała w latach 1733–1735 jako część wielkiego przedsięwzięcia fundacyjnego opata krzeszowskich cystersów, Innozenza Fritscha. Twórcą malowideł był Georg Wilhelm Neunhertz, którego autorstwo potwierdza sygnatura umieszczona w scenie Dobry Pasterz na sklepieniu pod emporą organową.

Program ikonograficzny fresków w kościele opackim stanowi bezpośrednią kontynuację tematu zapoczątkowanego rzeźbiarską dekoracją fasady świątyni. Zaczerpnięta z Księgi Izajasza (Iz 9, 6; 7, 14) idea Emmanuela jako starotestamentowej prefiguracji Chrystusa została rozwinięta na powierzchni sklepienia w sześciu przęsłach nawy głównej i prezbiterium. Tematy poszczególnych przedstawień, będących ilustracjami scen z Nowego Testamentu, odnoszą się bezpośrednio do przymiotów Emmanuela opisanych w proroctwie Izajasza: Admirabilis (Przedziwny), Consiliarius (Doradca), Deus (Bóg), Fortis (Mocny), Pater futuri saeculi (Ojciec przyszłego wieku) i Princeps pacis (Książę pokoju). Ten główny wątek programu ikonograficznego został uzupełniony na sklepieniach w transepcie, kaplicach i prezbiterium o przedstawienia wydarzeń z historii zakonu cystersów oraz żywotów świętych, a na sklepieniach empor o sceny ze Starego Testamentu.

Krzeszowska dekoracja jest znakomitym przykładem charakterystycznego dla sztuki późnego baroku malarstwa iluzjonistycznego, gdzie zaciera się granica między malarstwem i architekturą, a „wylewające się” z ram malarskie przedstawienia wkraczają w przestrzeń wnętrza świątyni. Ten barokowy iluzjonizm Neunhertz jednak łączył z elementami malarstwa kwadraturowego, co widoczne jest na sklepieniu nad skrzyżowaniem naw, gdzie wzorując się na popularnym wzorniku Andrei Pozza Perspectiva pictorum et architectorum artysta wykreślił pozorną kopułę symbolizującą Niebieskie Jeruzalem. Czytelne są także cytaty z twórczości Michaela Willmanna, zwłaszcza w scenie Męczeństwo 70 krzeszowskich zakonników w 1426 roku na sklepieniu południowego transeptu czy przedstawieniu Dysputa św. Katarzyny Aleksandryjskiej w jednej z południowych kaplic bocznych.

Ogromne rozmiary malowideł, ich rozbudowany program ikonograficzny, a także mistrzowska jakość artystyczna widoczna w doskonałych skrótach perspektywicznych, rozległej skali barwnej i śmiałych pociągnięciach pędzla sytuuje dzieło Neunhertza wśród najwybitniejszych dzieł monumentalnego malarstwa freskowego dobry baroku w Europie Środkowej.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Krzeszow, kosciol opacki pw. Laski NMP

Kościół opacki pw. Łaski NMP w Krzeszowie został wniesiony w latach 1728–1735 z fundacji opata Innozenza Fritscha na miejscu średniowiecznej świątyni z przełomu XIII i XIV wieku. Autor projektu barokowej, emporowo-halowej budowli na planie krzyża z monumentalną dwuwieżową fasadą, pozostaje nieznany. Wiadomo jedynie, że prace budowlane były prowadzone pod kierunkiem klasztornego budowniczego, Josepha Antona Jentscha. Na szczególną uwagę zasługuje rozbudowany program ikonograficzny świątyni poświęcony idei Chrystusa – Emmanuela. Zapoczątkowany w rzeźbiarskiej dekoracji fasady, wykonanej przez warsztat Ferdinanda Maximiliana Brokoffa i Antona Dorasila, jest on kontynuowany we wnętrzu kościoła z zachowanym oryginalnym wystrojem i wyposażeniem. Krzeszowska świątynia sytuuje się wśród najwybitniejszych barokowych kościołów Środkowej Europy.