Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Lubiąż, Pałac Opata, letni refektarz

Dekoracja malarska na sklepieniu letniego refektarza Pałacu Opata w Lubiążu została namalowana przez Michaela Willmanna w latach 1692–1693 w technice fresku mokrego na zlecenie lubiąskiego opata, Balthasara Nitschego. Cechy formalne, wysoka klasa artystyczna oraz prestiżowy charakter tej realizacji nie pozostawiają wątpliwości, iż była to własnoręczna praca artysty.

Dekorację tworzy centralnie usytuowane prostokątne przedstawienie Triumf bohatera cnót oraz okalające je szesnaście medalionów o charakterze emblematycznym i jeden z przedstawieniem putta. Program ikonograficzny malowideł jest rozbudowaną i pogłębioną wersją znanego tematu Herkules na rozstajnych drogach, tutaj połączonego z treściami emblematycznymi w medalionach. W lubiąskich freskach zaakcentowany został wątek przedstawień rozmaitych pokus, jakie należy pokonać, by otrzymać nagrodę dla bohatera cnót. Autorem programu ideowego był najprawdopodobniej sam opat Nitsche, który wykorzystał popularne wówczas emblematyczne kompendia, od 1692 roku dostępne w lubiąskiej bibliotece klasztornej.

W cyklu malowideł z letniego refektarza Willmann zastosował najprostszy typ dekoracji freskowej (quadro riportato), ściśle wydzielając ramami poszczególne przedstawienia. Pod względem kompozycyjnym dzieła te powstały przy wydatnym wykorzystaniu graficznych pierwowzorów o różnej proweniencji. Willmann komponując główny plafon wzorował się między innymi na rycinie Jusepe Ribery Pijany Sylen (1628), graficznych ilustracjach z albumu Carla Cesia Galeria nel Palazzo Farnese in Roma intagliata... (1657), rycinie według obrazu Anthonisa van Dycka Rinaldo i Erminia (1640), graficznej reprodukcji plafonu Charlesa le Bruna w Sali Herkulesa w pałacu wersalskim oraz graficznej reprodukcji plafonu Pietra da Cortony w Sala di Venere we florenckim Palazzo Pitti z lat 1640–1641. Natomiast w wypadku przedstawień w medalionach lubiąski artysta często odwoływał się do odpowiednich ilustracji we wspomnianych emblematycznych kompendiach.

Lubiąska dekoracja freskowa jest jedną z najlepszych pod względem artystycznym prac Willmanna jako freskanta i zarazem jedną z najciekawszych dekoracji monumentalnych końca XVII wieku w Europie Środkowej. Na tej lubiąskiej realizacji była wzorowana zniszczona dekoracja malarska stropu w sali jadalni w pałacu opatów lubiąskich w Moczydlnicy Klasztornej. O wyjątkowości lubiąskiego dzieła decyduje także niezwykła, jak na zakonną fundację, mitologiczna i emblematyczna tematyka.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Lubiaz, Palac Opata, jadalnia

Pałac Opata w Lubiążu powstał w latach 1681–1699. Jego budowę zainicjował opat Johannes Reich, a ukończył opat Ludwig Bauch. Pałac Opata został wzniesiony na planie litery L po północnej stronie kościoła klasztornego jako trzykondygnacjowy budynek nakryty wysokim dwuspadowym dachem z lukarnami. Autor projektu Pałacu Opata jest nieznany, podobnie jak i członkowie zespołu północnowłoskich sztukatorów, którzy na początku lat 90. XVII wieku wykonali bogate stiukowe dekoracje w większości pomieszczeń budynku, w tym także w letnim refektarzu mieszczącym się w narożnej sali na parterze w zachodnim skrzydle. Było to jedno z największych i najbardziej reprezentacyjnych wnętrz Pałacu Opata, które udekorowano malowidłami freskowymi oraz licznymi obrazami olejnymi. Bogactwo i splendor tego klasztornego pomieszczenia dorównywały najbardziej okazałym świeckim salom pałacowym na Śląsku.