Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Jelenia Góra-Cieplice Śląskie Zdrój, probostwo opactwa Cystersów w Krzeszowie

Zespół barokowych malowideł freskowych w budynku dawnego probostwa krzeszowskich Cystersów w Jeleniej Górze-Cieplicach Śląskich Zdroju został odkryty na początku 2011 roku. Miało to miejsce podczas prac adaptacyjnych części budynku na siedzibę Muzeum Przyrodniczego. Malowidła te, w całości pokryte tynkiem w 1812 roku, w 2012 roku zostały odsłonięte oraz poddane konserwacji i rekonstrukcji.

Dekorację freskową w remontowanej części budynku tworzą co najmniej 84 przedstawienia. Dzielą się one na kilka wątków tematycznych. Przy trzech wejściach do budynku znajdują się przedstawienia heraldyczne i patronackie odnoszące się do krzeszowskich cystersów oraz Marii jako patronki zakonu. W korytarzu na parterze wykonano cykl malowideł ze scenami z legendy św. Bernarda z Clairvaux. W sali w północno-wschodnim narożniku wątek bernardiański został dopełniony scenami adoracji Marii i Trójcy Świętej. Powyżej na piętrze w sali w północno-wschodnim narożniku ukazane zostały sceny o tematyce pasyjnej, w tzw. sali z balustradą dominuje wątek trynitarny a w sali w północno-zachodnim narożniku ukazane zostały sceny kosmologiczne i chrystologiczne, które połączono z przedstawieniami archaniołów. Stan zachowania pozostałych malowideł uniemożliwia pełne rozpoznanie ich tematyki.

Dekoracja freskowa powstała w latach 1687–1689 w ramach barokowej przebudowy cieplickiego probostwa po pożarze w 1671 roku. Została ona podjęta na początku lat 80. XVII wieku i trwała do 1684 roku. Po zakończeniu prac architektonicznych i sztukatorskich we wnętrzu budynku cieplickiego probostwa do pracy przystąpili malarze. Fundatorem barokowej przebudowy oraz autorem programu ikonograficznego dekoracji freskowej był ówczesny opat klasztoru Cystersów w Krzeszowie, Bernhard Rosa. Głównym wykonawcą dekoracji freskowej był anonimowy malarz z Vrchlabí w Czechach, który w tamtym czasie współpracował z krzeszowskimi cystersami. Większość cieplickich malowideł namalował on według graficznych pierwowzorów. Były to ilustracje z Sancti Bernardi Melliflui Doctoris Ecclesiae Pulcherrima et Exemplaris Vitae (1653), Officia propria (1688), Schmerzhaffter Lieb= und Kreutz=Weeg (1682) oraz samodzielne grafiki zaprojektowane przez Michaela Willmanna.

Choć cieplickie malowidła prezentują przeciętny poziom artystyczny, to jednak wyróżnia je wczesny czas powstania oraz zdumiewająco duża ilość. Pod względem ikonograficznym uwagę zwraca cykl scen z legendy św. Bernarda – największy znany nam na Śląsku barokowy zespół przedstawień związanych z osobą świętego. Cieplickie malowidła stanowią obecnie unikatowy dokument duchowości krzeszowskich cystersów z czasów rządów opata Rosy.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Jelenia Gora-Cieplice Slaskie Zdroj, probostwo Cystersow

Budynek dawnego probostwa krzeszowskich Cystersów w Jeleniej Górze-Cieplicach Śląskich Zdroju swój obecny kształt uzyskał na początku lat 80. XVII wieku. Wówczas to z fundacji opata klasztoru Cystersów w Krzeszowie, Bernharda Rosy, podjęto przebudowę dawnego późnorenesansowego założenia, które zostało zniszczone przez pożar w 1671 roku. Architektoniczne prace trwały do 1684 roku, a kierował nimi Martin Schuppert – czeski architekt czynny w służbie krzeszowskiego klasztoru. Do istniejących trzech skrzydeł budynku dobudowano czwarte od wschodu tworząc zwarty czworobok piętrowych zabudowań probostwa. Założono w nich nowe okna i dwa portale o skromnych formach, nową klatkę schodową, a wnętrza najważniejszych pomieszczeń nakryto sklepieniami z sztukatorską dekoracją. Po zakończeniu prac architektonicznych i sztukatorskich wnętrza korytarza na parterze oraz najważniejszych pomieszczeń na obu kondygnacjach pokryto bogatą dekoracja freskową. Ostatecznie prace nad odbudową prepozytury zostały zakończone w 1689 roku. W ich wyniku powstał skromny budynek o prostych formach charakterystycznych dla śląskiej architektury barokowej 2 połowy XVII wieku.