Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku

PL CZ

Wałbrzych, Zamek Książ, Sala Balowa

Dekoracja freskowa w Sali Balowej, zwanej obecnie Salą Maksymiliana, na zamku Książ powstała w 1732 roku z fundacji ówczesnego właściciela, hrabiego Conrada Ernsta Maximiliana von Hochberga. Twórcą malowideł był Felix Anton Scheffler, o czym świadczy umieszczona na centralnym plafonie sygnatura artysty i co potwierdzają przekazy archiwalne.

Malarska dekoracja znajduje się na sklepieniu Sali Balowej i składa się z centralnego malowidła otoczonego prostą stiukową ramą oraz czterech monochromatycznych (en grisaille) przedstawień w narożach pomieszczenia, obramowanych sztukateriami o rokokowym ornamencie. Główne malowidło ukazuje Pallas Atenę i Pegaza na szczycie Helikonu w otoczeniu dziewięciu muz przedstawionych na tle krajobrazu. Tematykę centralnego fresku uzupełniają monochromatyczne medaliony ukazujące: historię Arachne, muzy zmieniające boginie zemsty w sroki, ukaranie króla Pyreneusa przez muzy oraz pojedynek Marsjasza z Apollem. Dekorację pierwotnie dopełniały zaginione w czasie wojny dwa obrazy olejne pędzla Schefflera oraz zachowane do dziś supraporty, plakiety kominków i głowice pilastrów.

Literackim źródłem programu ikonograficznego księżańskiej dekoracji są Metamorfozy Owidiusza, który w piątej i szóstej księdze swego dzieła opisał wizytę bogini mądrości w siedzibie muz na Helikonie oraz sceny ukazane w czterech medalionach. Co ciekawe, sceny te zostały namalowane przez Schefflera według grafik ilustrujących paryskie wydanie dzieła Owidiusza z 1676 roku. Treści ideowe malowideł w Sali Balowej łączą się z symboliczną wymową rzeźb dziedzińca zamkowego i założenia ogrodowego tworząc razem spójną całość, podporządkowaną idei apoteozy mądrości fundatora, hrabiego von Hochberga.

Dekoracja freskowa Sali Balowej zamku Książ stanowi jeden z nielicznych, zachowanych na Śląsku przykładów świeckiej dekoracji monumentalnej doby baroku, a wysoka klasa artystyczna malowideł i nietypowy program ikonograficzny podkreślają ich unikalny charakter.

Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz informacje w bazie dla zaawansowanych »
Ksiaz, zamek, Sala Balowa

Dzieje monumentalnego założenia zamkowo-parkowego Książ sięgają końca XIII wieku, kiedy to książę jaworsko-świdnicki Bolko I Surowy wybudował w tym miejscu pierwszy murowany zamek. W ciągu kolejnych stuleci obiekt był wielokrotnie przebudowywany przez kolejnych właścicieli. Do najbardziej spektakularnej przemiany w dziejach budowli doszło w latach 1718–1725, kiedy to ówczesny właściciel, hrabia Conrad Ernst Maximilian von Hochberg, zadecydował o gruntownej przebudowie założenia w stylu barokowym. W wyniku prowadzonej przez Felixa Antona Hammerschmidta rozbudowy zamek uzyskał dwa skrzydła nakryte dachem mansardowym z reprezentacyjnym ryzalitem od strony wschodniej. Zarówno dziedziniec z rzeźbami o tematyce mitologicznej, jak i wnętrza Sali Balowej z bogatą dekoracją malarską i sztukatorską do dnia dzisiejszego stanowią o unikatowej w skali Śląska wartości obiektu.